Nhãn hiệu và tên thương mại khác nhau như thế nào?

Nhãn hiệu và tên thương mại đều có thể xuất hiện trên biển hiệu, website, hợp đồng hoặc tài liệu giao dịch, nhưng chúng không phải là một. Sự nhầm lẫn thường xảy ra khi doanh nghiệp đã có tên đăng ký hoặc đang sử dụng một tên trên thị trường rồi cho rằng mình đương nhiên có toàn bộ quyền đối với dấu hiệu đó.

Theo Luật Sở hữu trí tuệ, nhãn hiệu là dấu hiệu dùng để phân biệt hàng hóa, dịch vụ của các tổ chức, cá nhân khác nhau; tên thương mại là tên gọi của tổ chức, cá nhân dùng trong hoạt động kinh doanh để phân biệt chủ thể kinh doanh đó với chủ thể khác trong cùng lĩnh vực và khu vực kinh doanh.

Khác nhau ở mục đích phân biệt

Nhãn hiệu hướng đến việc phân biệt hàng hóa hoặc dịch vụ. Dấu hiệu này có thể được thể hiện trên sản phẩm, bao bì, tài liệu tiếp thị hoặc trong hoạt động cung cấp dịch vụ.

Tên thương mại hướng đến việc phân biệt chủ thể kinh doanh. Nó gắn với tên gọi mà doanh nghiệp hoặc cá nhân dùng trong hoạt động thương mại để nhận diện mình so với chủ thể khác.

Một tổ chức có thể sử dụng tên doanh nghiệp, tên thương mại và một hoặc nhiều nhãn hiệu. Các dấu hiệu có thể giống nhau một phần, nhưng mục đích sử dụng và căn cứ xem xét quyền không hoàn toàn giống nhau.

Căn cứ xác lập quyền không giống nhau

Quyền đối với nhãn hiệu, thông thường, được xác lập trên cơ sở cấp văn bằng bảo hộ theo thủ tục đăng ký, trừ các trường hợp luật có quy định khác. Vì vậy, việc đánh giá dấu hiệu, nhóm hàng hóa/dịch vụ và tình trạng đơn đăng ký là phần quan trọng của chiến lược nhãn hiệu.

Quyền đối với tên thương mại được xác lập trên cơ sở sử dụng hợp pháp tên thương mại đó, không phụ thuộc vào thủ tục đăng ký. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa mọi tên xuất hiện trên giấy tờ đều đương nhiên được bảo hộ với phạm vi không giới hạn. Việc xem xét thường gắn với hoạt động kinh doanh, lĩnh vực và khu vực kinh doanh có liên quan.

Đăng ký tên doanh nghiệp là một thủ tục khác. Việc tên doanh nghiệp được đăng ký không tự động đồng nghĩa đã có quyền đối với nhãn hiệu cho mọi hàng hóa, dịch vụ; ngược lại, nhãn hiệu đã đăng ký cũng không tự thay thế việc tuân thủ quy định về tên doanh nghiệp.

Những rủi ro dễ gặp khi xây dựng thương hiệu

Có tên doanh nghiệp nhưng chưa kiểm tra nhãn hiệu

Một tên có thể được dùng trong hồ sơ doanh nghiệp nhưng vẫn cần được đánh giá riêng nếu doanh nghiệp muốn dùng nó làm dấu hiệu cho hàng hóa hoặc dịch vụ. Rủi ro có thể phát sinh khi dấu hiệu trùng hoặc tương tự với quyền đã có trước của chủ thể khác.

Dùng nhiều tên nhưng thiếu quy tắc quản lý

Doanh nghiệp có thể dùng tên pháp lý trong hợp đồng, tên thương mại trên biển hiệu và nhãn hiệu trên sản phẩm. Nếu không có quy tắc nhận diện, hồ sơ và truyền thông dễ dùng lẫn các dấu hiệu, làm khó việc chứng minh phạm vi sử dụng hoặc quản lý tài sản thương hiệu.

Mở rộng lĩnh vực hoặc địa bàn

Khi mở rộng sản phẩm, dịch vụ, thị trường hoặc kênh phân phối, doanh nghiệp nên xem lại dấu hiệu đang dùng, nhóm hàng hóa/dịch vụ, tài liệu chứng minh việc sử dụng và khả năng xung đột với quyền của bên khác. Không nên suy luận chỉ từ việc một cái tên đang được sử dụng ở một bối cảnh.

Một số câu hỏi thực tế nên đặt ra

• Dấu hiệu này đang dùng để phân biệt sản phẩm/dịch vụ hay để gọi tên chủ thể kinh doanh?
• Doanh nghiệp có văn bằng bảo hộ nhãn hiệu, hồ sơ nộp đơn hoặc tài liệu sử dụng tên thương mại nào liên quan không?
• Tên doanh nghiệp, nhãn hiệu, tên miền, biển hiệu và tài liệu giao dịch có đang dùng nhất quán không?
• Việc sử dụng dự kiến thuộc lĩnh vực, hàng hóa/dịch vụ hoặc khu vực nào?
• Có dấu hiệu nào của bên khác cần được tra cứu, đối chiếu trước khi đầu tư vào nhận diện mới không?

Khi nào nên rà soát kỹ hơn?

Việc rà soát thường hữu ích trước khi đặt tên cho sản phẩm mới, mở rộng thị trường, ký hợp đồng nhượng quyền, đầu tư nhận diện hoặc xử lý phản ánh về dấu hiệu tương tự. Mỗi tình huống có thể cần chứng cứ và phạm vi đánh giá khác nhau.

Để chuẩn bị hồ sơ đăng ký nhãn hiệu, có thể xem những việc doanh nghiệp nên chuẩn bị trước khi đăng ký bảo hộ nhãn hiệu. Khi vấn đề liên quan đến lựa chọn, sử dụng hoặc bảo vệ dấu hiệu trong bối cảnh cụ thể, có thể tìm hiểu dịch vụ thương hiệu và sở hữu trí tuệ.